Dünya Aşı Haftası (24-30 Nisan 2026)
1.Aşı Haftası Nedir ve Ne Zaman Yürütülecektir?
Nisan ayının son haftasında (24-30 Nisan 2026) kutlanılan Dünya Aşı Haftası boyunca, her yaştan insanı aşıyla önlenebilir hastalıklara karşı korumak için aşılamayı teşvik edici etkinlikler yürütülmektir. Öncelikle 5 yaş altındakieksik aşılı çocukların aşılarının tamamlanarak, erişkinler de dahil her yaştan bireyin aşılanması amaçlanmaktadır.
2026 Dünya Aşı Haftası amaçları:
· Aşı ile önlenebilir hastalıklara karşı bireylerin aşılanmasının sağlanması ile nesiller boyu bireysel ve toplumsal bağışıklığın artırılması,
· Çiçek ve çocuk felci gibi ölümcül hastalıklara karşı bağışıklama ile elde edilen önemli kazanımların görünür kılınmasının sağlanması,
· Sağlık çalışanlarının aşılar konusunda açık, tutarlı ve empati odaklı iletişim kurma becerilerinin arttırılması,
· Aşı tereddüdü yaşayan bireylerin ve ailelerin bilgilendirilmesi için eğitimli ekiplerin kurulması,
· Aşı güvenliği ve etkinliğinin bilimsel temellerini topluma daha etkili biçimde aktararak bireylerin, ailelerin ve toplumların bilinçli aşılama kararları almasının teşvik edilmesi,
· Sağlıklı bir toplum gereği, aşılama hizmetinin vazgeçilmez olduğu ve aşılamanın önemi hakkında okullarda, üniversitelerde eğitim düzenlenmesi,
· Gelecek nesillerin aşı ile korunma düzeyinin artırılması için mevcut çalışmaların yanında, aşıların yerlileştirilmesi çalışmalarının yürütülmesi.
Dünya Aşı Haftası etkinlikleri kapsamında kullanılabilecek sloganlar aşağıda yer almaktadır:
“Her Nesilde Aşılar İşe Yarıyor”
“Her Yaşın Bir Aşısı Var”
“Sağlık, Aşıyla Koruma Altında”
“Her Şeyin Başı Sağlık, Sağlığın Başı Aşı”
“Aşı Bireysel Hak ve Ortak Sorumluluktur”
“Kendini ve Sevdiklerini Korumak İçin Aşılan”
“Aşı Hayatı Korur”
“Aşı Ol, Sağlıklı Kal”
“Bir Söz Sevgi, Bir Doz Koruma”
“Sevgi Paylaştıkça Artar, Aşıyla Güçlenir”
2. Dünya Aşı Haftası Etkinlikleri Nasıl Uygulanacaktır?
Bu yılki aşı haftasının Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) tarafından belirlenen "Her nesilde aşılar işe yarıyor" teması ile aşıların; nesiller boyunca bireylerin, ailelerin, toplumların sağlığını koruduğu ve geleceğimizi güvence altına aldığı belirtilmektedir.
İllerden beklentilerimiz;
Her güne bir nesil teması kapsamında;
· 24.04.26: Bütün Nesillerde Aşılar: Aşının Faydaları, Aşılar ile Başarılarımız
· 27.04.26: Bebek, Çocuk Aşıları
· 28.04.26: Gebe Aşıları
· 29.04.26: Erişkin Aşıları
· 30.04.26: 65 Yaş ve Üzeri Aşıları
24.04.26: Bütün Nesillerde Aşılar: Aşının Faydaları, Aşı ile Başarılarımız
· En az bir noktada (Sağlık tesislerinde (Aile Sağlığı Merkezleri (ASM), Toplum Sağlığı Merkezleri (TSM), İlçe Sağlık Müdürlükleri (İSM), Hastaneler), okullarda, üniversitelerde, alışveriş merkezlerinde vb.) stant açılması,
· Aşılamanın öneminin vurgulanması,
· Sağlıklı bir toplum için aşılama hizmetinin vazgeçilemez olduğu bilincinin tüm kesimlere ulaştırılması kapsamında etkinlikler düzenlenmesi,
· Cuma hutbesinde, aşılamanın önemine yer verilmesi.
27.04.26: Bebek, Çocuk Aşıları
- “Aşılama ile sağlıklı bir geleceğe doğru çocuklarımızla birlikte sağlıklı adımlar atalım”,
- Aşılanma şansını kaçıran çocuklara yönelik faaliyetler düzenlenmesi. ASM/TSM/İSM’lerde çocukların eksik aşılarının, özellikle KKK aşılarının tamamlanması,
- Aşıların güvenilir ve etkili olduğuna ilişkin bilgilendirmeler yapılması, eğitimler verilmesi.
28.04.26: Gebe Aşıları
- Gebe okullarında Td, Tdab aşıları ve Genişletilmiş Bağışıklama Programı (GBP) kapsamında bebek, çocuk aşılarıyla ilgili Dünya Aşı Haftası temalı özel eğitim düzenlenmesi,
- Td, Tdab aşıları eksik olan gebelerin aşılarının tamamlanmasının sağlanması.
29.04.26: Erişkin Aşıları
- Erişkinler ve risk gruplarındaki bireyler dahil her yaştan bireye yönelik bağışıklama çalışmalarının desteklenmesi,
· Sağlıklı bir toplum gereği, aşılama hizmetinin vazgeçilmez olduğu ve aşılamanın önemi hakkında Halk Eğitim Merkezlerinde ve risk gruplarına dahil olan bireylerin yoğun olduğu alanlarda (organize sanayi bölgeleri, sağlık kurum ve kuruluşları vb.) en az bir eğitimdüzenlenmesi.
30.04.26: 65 Yaş ve Üzeri Aşıları
- Huzurevi ve yaşlı bakım evlerinde 65 Yaş ve üzeri bireylere yönelik aşılar (mevsimsel influenza, pnömokok) hakkında bilgilendirme yapılması.
Ayrıca hafta boyunca düzenlenecek tüm etkinliklerde, sektörler arası iş birliği (kamu kurum ve kuruluşları, sivil toplum kuruluşları, yerel yönetimler, bütün eğitim kurumları vb.) sağlanarak;
· Aşılamanın öneminin anlatılması,
· Aşılarla ilgili dezenformasyonla mücadele edilmesi,
· Sosyal medya faaliyetlerinin düzenlenmesi,
· Şehir merkezinde en az üç farklı noktada dijital/basılı afişlerin asılması,
· Yerel basında aşı haftasının önemine ilişkin haber yapılması,
· ASM/TSM/İSM’lerde eksik aşılı bireylerin bilgilendirilerek aşılarının yapılmasının sağlanması,
· Toplumda farkındalık oluşturacak yürüyüş, halk eğitimi gibi etkinlikler düzenlenmesi hedeflenmektedir.
Bu kapsamda İl Sağlık Müdürlükleri tarafından geliştirilecek ve Bakanlığımız tarafından önerilen etkinliklerin düzenlenmesi, akabinde iyi uygulama örneklerinin bildirilmesi önem arz etmektedir.
3. GBP Nedir?
GBP’nin amacı, aşı ile önlenebilir hastalıkların ve bu hastalıklardan kaynaklanan engellilik hali ve ölümlerin önüne geçmektir. Bu program kapsamında, boğmaca, difteri, tetanos, kızamık, kızamıkçık, kabakulak, verem, çocuk felci, hepatit B, hepatit A, suçiçeği hastalıkları ile S. pneumoniae ve H.influenzae tip b’ye bağlı invaziv hastalıklar ve bu hastalıklardan kaynaklanan bebek ve çocuk ölümleri ile sakatlıklarönlenmektedir. Program, Bağışıklama Danışma Kurulu’nun (BDK) bilimsel desteği ve önerileri doğrultusunda yürütülmektedir.
4. Aşılar Hangi Hastalıklardan Korur?
· Altı bileşenli karma aşı; difteri, boğmaca ve tetanos, çocuk felci, H.influenzae tip b ve neden olduğu menenjit, zatürre ve orta kulak iltihaplarından,
· Hepatit A aşısı; hepatit A kaynaklı viral hepatitten,
· Hepatit B aşısı; hepatit B kaynaklı viral hepatitten ve buna bağlı komplikasyonlar olan siroz ve karaciğer kanserinden,
· Suçiçeği aşısı; suçiçeği hastalığından,
· BCG aşısı; veremden,
· KKK (Kızamık-kabakulak-kızamıkçık) aşısı; kızamığa bağlı zatürre, orta kulak iltihabı ve SSPE (Subakut Sklerozan Panensefalit) hastalığından, doğumsal kızamıkçık sendromu ve kabakulaktan,
· Konjuge pnömokok aşısı ise zatürre, menenjit ve sepsisten korur.
5. Ulusal Aşı Takvimi Şeması Nedir?
Ülkemizde halen uygulanan çocukluk dönemi aşı takvimi aşağıdadır:
Ülkemizde halen uygulanan erişkin dönemi aşı uygulamaları aşağıdadır:
Not: Uygulanan aşı bilgileri ATS (Aşı Takip Sistemi) ve AŞILA sistemleri aracılığıyla e-Nabız’a aktarılmakta olup aşı kayıtlarına e-Nabız’la her an erişilebilmektedir.
6. Aşı Yapılmazsa Ne Olur?
Aşı ile önlenebilir hastalıkların sıklığı artar. Bütün çocuklar doğar doğmaz aşı takvimine uygun bir şekilde aşılanmalıdır. Aşı aynı zamanda yetişkinlere de uygulanmaktadır. Eğer çocuk ve erişkinlere aşı yapılmaz ise aşı ile kolaylıkla önlenebilen hastalıklar nedeniyle morbidite ve mortalite görülebilir. Bu nedenle genç, yetişkin ve yaşlı herkes aşı olmalıdır.
Ülkemizde yaşlı nüfusun giderek artmasıyla, kronik hastalıklarda (kalp, akciğer, böbrek hastalıkları, şeker vb.) artış meydana gelmekte olup bu durum erişkin bağışıklamasının giderek daha da ön plana çıkmasına neden olmaktadır. Bu nedenle erişkinler de kendileri için uygun aşılama şeması konusunda mutlaka bir hekime danışmalıdır.
7. Aşılar Nerede Uygulanır? Aşılar Ücretli Midir?
Aşı uygulamaları; ASM, TSM, göç sağlığı merkezleri ve hastanelerde yapılmaktadır. Ulusal Çocukluk Dönemi Aşılama Takvimi’mizde yer alan aşılar çocukluk yaş grubu ve risk gruplarında yer alan kişilere Sağlık Bakanlığı kurum ve kuruluşlarında ücretsiz olarak uygulanmaktadır.
Ayrıca SUT’ta (Sağlık Uygulama Tebliği) belirtilen risk gruplarına grip, pnömokok, Hepatit-A gibi aşılar da reçete edilerek Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından karşılanmaktadır.
8. Aşılama ile Ulaşılan Başarılar Nelerdir?
Çiçek Hastalığı; daha önce büyük salgınlar ve ölümlere yol açan çiçek hastalığı 1977 yılından itibaren tamamen yok edilmiş ve çiçek aşısı uygulamaları sonlandırılmıştır.
Poliomiyelit (çocuk felci); dünya genelinde yaygın aşılama çalışmaları 1950’li yıllarda başlatılmışve hastalık yok edilme aşamasına getirilmiştir. Dünyada, 1988 yılında 350.000 olan vaka sayısı, 2020 yılı sonu itibariyle 140 vakaya gerilemiş olup, ülkemizde son çocuk felci vakasının görüldüğü 26 Kasım 1998 tarihinden bu yana yeni vaka tespit edilmemiştir. Ülkemizin de içinde bulunduğu Dünya Sağlık Örgütü Avrupa Bölgesi 21 Haziran 2002’de “Poliodan Arındırılmış Bölge” Sertifikası almıştır.
Maternal Neonatal Tetanos (MNT); Maternal Neonatal Tetanos Eliminasyon Programı, 1994 yılında başlatılmış; Nisan 2009’da Türkiye’de yenidoğan tetanosu elimine edilmiştir.
Kızamık; ülkemizde, 2002 yılından bu yana yürütülmekte olan Kızamık Eliminasyon Programı kapsamında gerçekleştirilen yoğun aşılama çalışmaları ve rutin aşılama oranlarının yükselmesi sayesinde kızamık vaka sayılarında çok büyük düşüşler kaydedilmiştir. Ancak, dünyada kızamık virüsü dolaşımı devam etmektedir, 2009 yılından itibaren özellikle de Doğu Avrupa’dan başlayarak Batı Avrupa ülkelerine sirayet eden büyük kızamık salgınları yaşanmış ve halen yaşanmaktadır. Bu nedenle, virüs dolaşımının devamlılığında rol oynayabilecek olan aşısız veya eksik aşılı tüm çocukların kızamık içeren aşı ile aşılanmaları son derece önemlidir.
9. Aşılar Güvenli midir?
Aşılar son derece güvenilir biyolojik ürünler olmakla birlikte tamamen risksiz değildir. Aşı sonrası hafif yan etkiler genellikle hafif ateş, aşı uygulanan bölgede kızarıklık, şişlik, ağrı gibi bölgesel reaksiyonlardır. Çok nadir olarak da ciddi yan etkiler görülebilir.
Ülkemizde uygulanan aşılar, DSÖ veya Bakanlığımız tarafından onaylanan GMP (İyi Üretim Prosedürleri) kurallarına uygun üretilmiştir. Ayrıca, kullanılacak aşılar teslim alınıp sahada kullanıma sunulmadan önce, Ulusal Referans Laboratuvarlarımızda da test edilmekte ve teknik şartnamelere uygunluğu kanıtlanan aşıların kabulü yapılmaktadır. Aşılar üreticiden alınıp aşılanacak kişiye ulaştırılana kadar tüm sağlık kuruluşlarında soğuk zincir sistemi içerisinde (ATS) uygun ısı aralığında korunmaktadır. Bu kapsamda aşı dolapları ve soğuk hava depolarının ısıları elektronik ortamda anlık olarak takip edilmekte ve soğuk zincirde herhangi bir kırılma olmaması sağlanmaktadır.
Hazırlayan: Halk Sağlığı Genel Müdürlüğü, Aşı ile Önlenebilir Hastalıklar ve Bağışıklama Dairesi Başkanlığı
Ayrıntılı bilgi için: https://asi.saglik.gov.tr/